Kampanie społeczne są w Polsce coraz bardziej popularne. Są obecne na billboardach, w telewizji, prasie i radiu. Ich tematyka jest bardzo zróżnicowana i dotyczy różnych problemów społecznych. Czy jednak każdy może zorganizować taką kampanię? Skąd fundacje, stowarzyszenia czy samorządy czerpią na nie środki?
Celem kampanii społecznych jest wywołanie zmian społecznie pożądanych: skłonienie ludzi do zdrowego odżywiania, dialogu partnerskiego w związkach, segregowania śmieci, aktywności zawodowej czy równego traktowania osób niepełnosprawnych w dostępie do zatrudnienia.
Wachlarz możliwości jest naprawdę szeroki i zależy od potrzeb i inwencji organizatorów. Jednak przygotowanie takiej kampanii wymaga wielu środków, głównie finansowych, aby jak najbardziej zwiększyć jej widoczność, a tym samym skuteczność.
Zwykle jej realizatorzy mogą liczyć na wsparcie sponsorów i partnerów, którzy otrzymują potem przywilej umieszczenia swojego logo na produktach kampanii (na plakatach, w prasie, spotach telewizyjnych itp.).
Tymczasem wraz z wejściem Polski do Unii Europejskiej pojawiła się nowa możliwość finansowania tego typu przedsięwzięć z pieniędzy Europejskiego Funduszu Społecznego, z którego dotowany jest Program Operacyjny Kapitał Ludzki na lata 2007-2013.
Głównym celem Programu jest wzrost poziomu zatrudnienia i spójności społecznej. Będzie on realizowany m.in. poprzez aktywizację zawodową, rozwijanie potencjału adaptacyjnego przedsiębiorstw i ich pracowników, podniesienie poziomu wykształcenia społeczeństwa, zmniejszenie obszarów wykluczenia społecznego oraz wsparcie mechanizmów efektywnego zarządzania w administracji państwowej.
W ramach programu wsparciem zostaną objęte następujące obszary: zatrudnienie, edukacja, integracja społeczna, adaptacyjność pracowników i przedsiębiorstw, zagadnienia związane z rozwojem zasobów ludzkich na terenach wiejskich, z budową sprawnej i skutecznej administracji publicznej oraz partnerskiego państwa, a także z promocją postaw zdrowotnych wśród osób pracujących.
Program Operacyjny Kapitał Ludzki składa się z 10 Priorytetów, realizowanych równolegle na poziomie centralnym i regionalnym. W uszczegółowieniu tych Priorytetów znalazły się działania dotyczące prowadzenia akcji promocyjnych i informacyjnych z różnych dziedzin.
Z reguły wsparcie unijne na tego typu projekty sięgać może maksymalnie 85% wydatków kwalifikowanych, a minimalna wartość przedsięwzięć mogących ubiegać się o dofinansowanie powinna wynosić 50 000 zł.
Beneficjentami PO KL mogą być Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich (instytucja specjalnie stworzona w celu pośredniczenia w rozdysponowaniu środków z EFS), samorządy lub wszystkie inne podmioty, zależnie od Priorytetu lub Działania.
Projekty wybierane są w procedurze konkursowej lub jako projekty systemowe. W pierwszym wypadku nabór wniosków o dofinansowanie jest publiczny. Instytucja Pośrednicząca ogłaszająca konkurs, w celu wyłonienia projektów do dofinansowania, ogłasza konkurs co najmniej na własnej stronie internetowej, w swojej siedzibie w miejscu publicznie dostępnym lub w prasie.
Natomiast zgodnie z przepisami ustawy projekty systemowe polegają na dofinansowaniu realizacji zadań publicznych przez poszczególne organy administracji publicznej i inne jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych.
Aktywizacja zawodowa i mniejszości
Na dofinansowanie szanse mają kampanie dotyczące na przykład zatrudnienia i integracji społecznej (Priorytet 1 Zatrudnienie i integracja społeczna). Przewidziane tu Działanie 1.2. ?Wsparcie systemowe instytucji pomocy i integracji społecznej? może służyć projektom polegającym na identyfikacji i promocji najlepszych praktyk i rozwiązań z zakresu pomocy i integracji społecznej.
Kolejnym Działaniem w ramach tego samego priorytetu jest Działanie 1.3. ?Ogólnopolskie Programy Integracji i Aktywizacji Zawodowej?. Celem Działania jest opracowywanie, wdrażanie i promocja ogólnopolskich i ponadregionalnych rozwiązań z zakresu aktywizacji zawodowej i integracji społecznej, skierowanych do grup znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji na rynku pracy, w tym w szczególności: młodzieży zagrożonej wykluczeniem społecznym, osób pozbawionych wolności, osób niepełnosprawnych oraz członków społeczności romskiej, a także upowszechnianie rozwiązań na rzecz godzenia życia zawodowego i rodzinnego oraz wyrównywania szans kobiet i mężczyzn w dostępie do zatrudnienia.
Szczególną uwagę poświęcono w Programie ludności romskiej, która trudno integruje się z resztą społeczeństwa. Projekty konkursowe w ramach Poddziałania 1.3.1 ?Projekty na rzecz społeczności romskiej? obejmują działania z zakresu zatrudnienia, edukacji, integracji społecznej i zdrowia, przyczyniające się do aktywizacji społeczno – zawodowej tej grupy społecznej.
Kolejne Poddziałanie koncentruje się na promocji równych szans kobiet i mężczyzn oraz godzenia życia zawodowego i rodzinnego (Poddziałanie 1.3.2). W tym wypadku projekty konkursowe powinny skupiać się na wdrażaniu i upowszechnianiu rozwiązań służących godzeniu życia zawodowego i rodzinnego, w tym m.in. poprzez: realizację kompleksowych programów powrotu do pracy po przerwie związanej z urodzeniem i wychowaniem dzieci, sprzyjających godzeniu życia zawodowego i rodzinnego, tworzenie ośrodków opieki nad dziećmi w miejscu pracy oraz rozwijanie alternatywnych form opieki na dziećmi (w tym m.in. usług opiekuńczych świadczonych w warunkach domowych), a także upowszechnianie i promocję alternatywnych i elastycznych form zatrudnienia i metod organizacji pracy i uelastycznianie czasu pracy pracownika (m.in. telepraca, praca w niepełnym wymiarze czasu, praca rotacyjna, podział pracy w ramach jednego stanowiska).
Organizacja kampanii informacyjno-promocyjnych zachęcających osoby, które wyemigrowały za granicę do powrotu do kraju oraz podejmowania nauki i pracy w Polsce jest z kolei celem Poddziałania 1.3.7., skierowanego do Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich w trybie projektów systemowych.
Uczymy się przez całe życie
Inną dziedziną, w której kampanie społeczne mogą być finansowane z PO KL jest system oświaty. Na nim właśnie skupia się Priorytet 3 Programu, a dokładniej Działanie 3.4. ?Otwartość systemu edukacji w kontekście uczenia się przez całe życie?.
W ramach działania prowadzone są ogólnopolskie kampanie upowszechniające model uczenia się przez całe życie. Projekty wybierane są w trybie konkursowym i powinny dotyczyć (Poddziałanie 3.4.3.): opracowania narzędzi diagnostycznych i materiałów metodycznych wspomagających proces rozpoznawania predyspozycji i zainteresowań zawodowych uczniów, budowy systemu internetowej informacji edukacyjno-zawodowej oraz systemu internetowego poradnictwa edukacyjno-zawodowego (m.in. w ramach portalu edukacyjnego Scholaris), specjalistycznego także publikacji specjalistycznego biuletynu dla uczniów i doradców zawodowych oraz opracowanie i pilotażowe wdrożenie programów doskonalenia zawodowego w przedsiębiorstwach dla nauczycieli kształcenia zawodowego.
W zakresie promocji wiedzy i edukacji dofinansowane mogą zostać także kampanie informacyjne i imprezy służące kojarzeniu partnerów i promocji transferu wiedzy i innowacji w ramach Poddziałania 8.2.2 ?Regionalne Strategie Innowacji? (Priorytet 8 Regionalne kadry gospodarki, Działanie 8.2. ?Transfer wiedzy?), polegającego na wsparciu tworzenia i rozwoju sieci współpracy i wymiany informacji między badaczami naukowymi a przedsiębiorcami w zakresie innowacji i transferu technologii pomiędzy przedsiębiorstwami a instytucjami badawczo-rozwojowymi, uczelniami i innymi podmiotami na poziomie regionalnym i lokalnym. Beneficjentami przewidzianymi w PO KL są w tym wypadku samorządy wojewódzkie.
Z kolei Priorytet 9 ?Rozwój wykształcenia i kompetencji w Regionach? w ramach swoich Działań 9.1. (?Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty?), 9.3. (?Upowszechnienie formalnego kształcenia ustawicznego?) i 9.5. (?Oddolne inicjatywy edukacyjne na obszarach wiejskich?) ma na celu wspieranie opracowania i realizacji kampanii informacyjnych promujących edukację przedszkolną, kampanii informacyjnych w zakresie korzyści płynących z formalnego podwyższania lub uzupełniania posiadanych kwalifikacji oraz potrzeb regionalnego lub lokalnego rynku pracy w tym zakresie, a także działań informacyjno ? promocyjnych, szkoleniowych, doradczych podnoszących świadomość mieszkańców obszarów wiejskich co do korzyści płynących z kształcenia i szkolenia.
Również tematyka integracji społeczności na rynku pracy stanowi przedmiot zainteresowania autorów PO Kapitał Ludzki. Przewidzieli oni możliwość skorzystania z unijnych funduszy dla organizatorów kampanii promocyjnych i informacyjnych mających na celu zachęcenie pracodawców do zatrudnienia osób z grup znajdujących się w szczególnej sytuacji na rynku pracy (Priorytet 6 Rynek pracy otwarty dla wszystkich, Poddziałanie 6.1.1 ?Wsparcie osób pozostających bez zatrudnienia na regionalnym rynku pracy?), na promocję przedsiębiorczości i samozatrudnienia poprzez tego typu kampanie promocyjno-informacyjne (Priorytet 6, Działanie 6.2. ?Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości oraz samozatrudnienia?), jak również działania zmierzające do ułatwienia dostępu do rynku pracy osobom zagrożonym wykluczeniem społecznym oraz rozwijania instytucji ekonomii społecznej, jako skutecznej formy integracji społeczno ? zawodowej (Priorytet 7, Poddziałanie 7.2.1 ?Aktywizacja zawodowa i społeczna osób zagrożonych wykluczeniem społecznym?).
W tym ostatnim przypadku realizowane operacje polegać mają na organizowaniu akcji i kampanii promocyjno ? informacyjnych m.in. z zakresu równości szans, mobilności i elastyczności zawodowej, promowania postaw aktywnych oraz przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu.
Program Operacyjny Kapitał Ludzki nie wyczerpuje oczywiście całkowicie możliwości finansowania kampanii społecznych, a działa w ściśle wyznaczonych sobie ramach. Jednak stwarza on organizatorom kampanii społecznych szansę na skorzystanie ze środków unijnych w celu ich częściowego sfinansowania.
Co zaś tyczy się popularnych kampanii dotyczących zdrowego żywienia, wsparcie dla nich organizatorzy mogą znaleźć w ruszającym w przyszłym roku Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich. W swojej Osi 1 ?Poprawa konkurencyjności sektora rolnego i leśnego? przewiduje on Działanie 1.9. ?Działania informacyjne i promocyjne?.
Jest ono skierowane głównie do grup producentów rolnych, chcących promować swoje produkty. Celem działania jest zwiększenie popytu na produkty rolne i środki spożywcze objęte mechanizmami jakości żywności, pogłębienie wiedzy konsumentów o zaletach produktów objętych tymi mechanizmami, a także pogłębienie wiedzy na ich temat.
Tak więc kampanie społeczne mogą przybierać różne formy i dotyczyć różnych zagadnień. Możliwości ich finansowania przewidziane w funduszach europejskich są bardzo duże, jest więc spore prawdopodobieństwo, że różnorodne pomysły znajdą w nich wsparcie.
Marta Zator
