Konsekwencją członkostwa Polski w Unii Europejskiej było przystąpienie do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG). Na mocy Umowy o rozszerzeniu EOG z 14 października 2003 roku ustanowiona została pomoc finansowa krajów Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), tworzących EOG – a tym samym korzystających z możliwości, jakie oferuje rynek wewnętrzny Unii Europejskiej- dla najmniej zamożnych państw UE, w tym także Polski.
W październiku 2004 roku polski rząd podpisał dwie umowy, które umożliwiają korzystanie z dodatkowych, obok funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności Unii Europejskiej, źródeł bezzwrotnej pomocy zagranicznej: Memorandum of Understanding wdrażania Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Memorandum of Understanding wdrażania Norweskiego Mechanizmu Finansowego. Darczyńcami są 3 kraje EFTA: Norwegia, Islandia i Liechtenstein.
Pomoc jest udzielana w ramach dwóch instrumentów finansowych: Norweskiego Mechanizmu Finansowego i Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG). Przyznana Polsce kwota w wysokości 533,51 miliony euro będzie wykorzystywana w latach 2004-2009. (Łączna indykatywna alokacja dla Polski w latach 2004-2009 na realizację przedsięwzięć z Mechanizmów Finansowych wynosi 559 miliony euro. Kwota ta, po pomniejszeniu o koszty zarządzania, które ponoszą instytucje państw-darczyńców: Biuro Mechanizmów Finansowych, Komitet Mechanizmu Finansowego oraz norweskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych, wynosi 533,51 miliony euro).
Oba Mechanizmy zostały objęte jednolitymi zasadami i procedurami oraz podlegają jednemu systemowi zarządzania i wdrażania w Polsce. Obecnie funkcję koordynacyjną w tym względzie – jako Krajowy Punkt Kontaktowy – pełni Ministerstwo Rozwoju Regionalnego.
Dla kogo?
Zgodnie z Zasadami i Procedurami wdrażania Mechanizmów Finansowych, o środki finansowe mogą ubiegać się wszystkie instytucje sektora publicznego i prywatnego (działające w interesie publicznym) oraz organizacje pozarządowe zarejestrowane na terytorium Polski. W szczególności wymienić należy:
- organy administracji rządowej i samorządowej wszystkich szczebli
- instytucje naukowe i badawcze
- instytucje środowiskowe i branżowe
- organizacje społeczne
- organizacje społecznego partnerstwa publiczno-prywatnego.
Granice kwoty wsparcia:
Minimalna wartość dofinansowania pojedynczego projektu ze środków Mechanizmu Norweskiego i Mechanizmu Finansowego EOG wynosi 250 000 euro.
Poziom dofinansowania zależy od źródeł finansowania po stronie polskiego beneficjenta. Jeśli projekt finansowany jest z budżetu państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, wnioskodawca może uzyskać dofinansowanie maksymalnie do 85% całkowitych kosztów kwalifikowanych. W przypadku realizacji projektu we współpracy z podmiotami prywatnymi, poziom współfinansowania z Mechanizmów Finansowych może wynieść maksymalnie do 60% kosztów kwalifikowanych.
Obszary priorytetowe:
Norweski Mechanizm Finansowy i Mechanizm Finansowy EOG przekazują swoje środki finansowe na realizację projektów w ramach określonych obszarów priorytetowych.
Priorytet 1. Ochrona środowiska, w tym środowiska ludzkiego, poprzez między innymi redukcję zanieczyszczeń i promowanie odnawialnych źródeł energii, w tym:
– rozbudowa miejskich systemów ciepłowniczych w celu eliminowania źródeł niskiej
emisji,
– zastąpienie przestarzałych źródeł energii cieplnej nowoczesnymi(w tym likwidacja
przestarzałych kotłowni węglowych),
– termomodernizacja budynków użyteczności publicznej,
– budowa i modernizacja oczyszczalni ścieków,
– budowa sieci kanalizacyjnych.
Maksymalna wartość dofinansowania dla tego priorytetu wynosi 2.000.000 euro
Priorytet 2. Promowanie zrównoważonego rozwoju poprzez lepsze wykorzystanie i zarządzanie zasobami, w tym:
– zmniejszanie energo-, materiało i wodochłonności produkcji i usług poprzez poprawę
efektywności wykorzystania zasobów produkujących,
– wykorzystanie odnawialnych źródeł energii,
– wspieranie procesu tworzenia ?zielonych? miejsc pracy i ?zielonych zamówień?
– działania na rzecz poprawy poziomu edukacji ekologicznej,
– działania zachęcające do ochrony, poprawy i przywracania różnorodności biologicznej,
– działania na rzecz wsparcia gospodarki leśnej,
Priorytet 3. Ochrona kulturowego dziedzictwa europejskiego, w tym transport publiczny i odnowa miast, w tym:
– rewitalizacja i adaptacja na cele kulturalne obiektów historycznych i zespołów
zabytkowych,
– rewitalizacja historycznych obszarów miejskich,
– rewitalizacja obiektów poprzemysłowych o wysokiej wartości historycznej na cele
kulturalne,
– renowacja, ochrona i zachowanie miejsc pamięci i martyrologii
Wartość dofinansowania dla tego priorytetu wynosi powyżej 1.000.000 Euro
Priorytet 4. Rozwój zasobów ludzkich poprzez m.in. promowanie wykształcenia i szkoleń, wzmacnianie w samorządzie i jego instytucjach potencjału z zakresu administracji lub służby publicznej, a także wspierających go procesów demokratycznych, w tym:
– promowanie szkoleń zawodowych dla pracowników administracji samorządowej,
– opracowanie i przeprowadzanie programów szkoleniowych w oparciu o
zidentyfikowane zadania administracji samorządowej,
– sporządzanie standardów kompetencyjnych w zakresie integracji z UE,
– wspieranie doradztwa i informacji dla jednostek samorządu terytorialnego oraz
sektora pozarządowego,
– opracowanie odpowiednich instrumentów edukacyjnych oraz promowanie partnerstw
lokalnych,
– modernizacja usług administracji centralnej i samorządowej przy wykorzystaniu
technologii informatycznych,
– wspieranie współpracy władz samorządowych z organizacjami pozarządowymi,
Priorytet 5. Opieka zdrowotna i opieka nad dzieckiem, w tym projekty w zakresie:
– promocji zdrowia i programów profilaktyki,
– poprawy opieki perinatalnej,
– podnoszenia stanu wiedzy o nowoczesnych metodach planowania rodziny,
– integracji środowisk zagrożonych patologią oraz zapobieganie przestępczości
nieletnich,
– integracji dzieci niepełnosprawnych z pełnosprawnymi,
– tworzenia ogólnodostępnych stref rekreacji dziecięcej,
– terapeutycznych systemów telemedycznych i medycznych internetowych systemów
edukacyjnych,
– podnoszenia dostępności i jakości usług medycznych,
Priorytet 6. Dotacje na badania naukowe projektów badawczych ze wszystkich dziedzin i dyscyplin naukowych realizowanych w ramach Mechanizmu Finansowego EOG oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego.
Dotacje pochodzące z Norweskiego Mechanizmu Finansowego mogą być przekazywane na współfinansowanie projektów realizowanych w ramach wymienionych powyżej priorytetów. Ponadto, na zasadach pierwszeństwa, środki finansowe Norweskiego Mechanizmu Finansowego mogą wspierać realizację przedsięwzięć w zakresie następują -
cych obszarów:
– wdrażanie przepisów z Schengen, wsparcie Narodowych Planów Działania z Schengen
oraz wzmacnianie sądownictwa,
– ochrona środowiska, z uwzględnieniem administracyjnych zdolności wprowadzania w
życie odpowiednich przepisów UE istotnych dla realizacji projektów inwestycyjnych,
– polityka regionalna i działania transgraniczne,
– pomoc techniczna przy wdrażaniu acquis communautaire.
Zarządzanie i wdrażanie:
Norweski Mechanizm Finansowy i Mechanizm Finansowy Europejskiego Obszaru Gospodarczego zostały objęte jednolitym systemem zarządzania i wdrażania w Polsce. W celu koordynacji działań związanych z funduszami na terenie Polski stworzono Krajowy Punkt Kontaktowy, którego obowiązki pełni Ministerstwo Gospodarki i Pracy. Krajowy Punkt Kontaktowy powierza zarządzanie poszczególnymi priorytetami Instytucjom Pośredniczącym. Za realizację swych zadań odpowiadają one przed Ministerstwem Gospodarki i Pracy.
Ważne informacje:
www.eog.gov.pl – strona internetowa Ministerstwa Gospodarki i Pracy
www.eeagrants.org – strona internetowa Mechanizmu Norweskiego i Mechanizmu Finansowego EOG
