Mimo że o sukcesach polskiego eksportu nie jest aż tak głośno, konkurencyjność polskiej oferty towarowej na rynkach zagranicznych stale rośnie. Pomimo faktu wstąpienia Polski do struktur europejskich i naturalnego skierowania strumienia eksportu na wspólny rynek, inne kierunki rozwoju nie zostały całkowicie porzucone.
Wręcz przeciwnie, popularność wschodnich rynków w Polsce rośnie. Szczególne miejsce zajmują tu Chiny, kraj do którego wyjeżdża z Polski obecnie już ponad 10 razy więcej osób niż w 2000 r. Głównymi zainteresowanymi odległym krajem są jednak nie turyści, a przedsiębiorcy.
Jak było kiedyś
Na początku lat 90. do Chin jeździli głównie drobni handlarze szukający towaru do własnych sklepów i na bazary. Z czasem stopniowo wyparli ich hurtownicy i biznesmeni obracający większymi pieniędzmi. Obecnie wymiana handlowa z Chinami zaczyna przybierać korzystniejszy dla Polski obrót: nie chodzi już tylko o import tanich towarów, ale o promocję polskich produktów i współpracę z chińskimi partnerami.
Jak jest teraz
W polskim eksporcie do Chin w 2007 roku największy udział miały wyroby metalurgiczne oraz wyroby przemysłu elektromaszynowego i chemicznego, stanowiące ponad 90% eksportu z Polski. Na liście najważniejszych towarów w naszym eksporcie do Chin pierwsze miejsce należy do miedzi. Ważne miejsce zajmują związki chemiczne oraz maszyny specjalistyczne: wyroby metalurgiczne (ponad 40% wartości eksportu), związki chemiczne (11,4%) oraz maszyny specjalistyczne (5,2%). Taka struktura eksportu świadczy o małej dywersyfikacji produkcji i skupieniu na towarach mało przetworzonych. Podobnie sytuacja wyglądała w roku 2008.
Inną kwestią jest dostępność rynku chińskiego dla polskich przedsiębiorców. Wejście na rynek chiński jest przedsięwzięciem trudnym, czasochłonnym i bardzo kosztownym. Na przeszkodzie stają bariery w dostępie do rynku chińskiego. Ich istnienie bynajmniej nie wynika tylko z różnic kulturowych, językowych czy też odmienności systemu prawnego oraz praktyk i specyfiki prowadzenia działalności gospodarczej. Cele chińskiej polityki gospodarczej można określić jako dążenie do rozwoju rodzimych zdolności wytwórczych przy wykorzystaniu zagranicznych technologii, surowców i kapitału. Ważnym jest więc posiadanie metod i środków na przezwyciężenie tego typu trudności.
Istnieje także inny problem: mimo coraz większej aktywności eksportowej polskich przedsiębiorstw, zauważyć można tendencję do zmniejszania się dynamiki eksportu małych firm, które z reguły funkcjonują na bazie kapitału krajowego.
Powodów tego stanu rzeczy jest wiele np. rosnący popyt na rynku wewnętrznym, czy rosnąca konkurencja na rynkach zagranicznych. Aby odwrócić te niekorzystne tendencje niezbędna jest pomoc małym i średnim przedsiębiorcom, która zachęciłaby ich właścicieli do wyjścia na rynki zewnętrzne.
Paszport dla eksportu
Jedną z form takiej pomocy przewiduje Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka przewiduje możliwość dofinansowania dla przedsiębiorców działających właśnie na arenie międzynarodowej. W swoim Priorytecie VI Program ten zakłada poprawę sytuacji polskiej gospodarki na międzynarodowym rynku. Jego celem jest poprawa wizerunku Polski jako atrakcyjnego partnera gospodarczego, miejsca nawiązywania wartościowych kontaktów handlowych, lokowania inwestycji, prowadzenia działalności gospodarczej oraz rozwoju usług turystycznych. W tym celu zaplanowano w Programie Działanie 6.1. ?Paszport do eksportu?.
Ma ono służyć wzmocnieniu pozycji polskiej gospodarki poprzez promocję Polski, jako atrakcyjnego partnera gospodarczego i miejsca nawiązywania wartościowych kontaktów handlowych. Ma również na celu zwiększenie wielkości polskiego eksportu oraz liczby przedsiębiorstw prowadzących działalność eksportową.
Pod słowem ?eksport? rozumiana jest tu wymiana handlowa zarówno w obrębie Jednolitego Rynku Europejskiego, jak i poza nim. Działanie to ma pozwolić przedsiębiorcom uczestniczącym zwiększyć poziom eksportu w całkowitej sprzedaży, zintensyfikować powiązania z zagranicznymi partnerami oraz zwiększyć rozpoznawalność własnych marek handlowych i firmowych na rynkach zagranicznych.
Istotnym elementem, na który Program kładzie nacisk, jest przygotowanie przez przedsiębiorców własnej strategii eksportowej, według której prowadzona będzie działalność na zagranicznych rynkach. Głównym założeniem Działania 6.1. jest też zapewnienie przedsiębiorcom wysokiej jakości usług doradczych świadczonych za pośrednictwem powołanych do tego celu Instytucji Doradczych.
Działania w tym zakresie koncentrują się m.in. na usługach w zakresie wyboru rynku docelowego działalności eksportowej, działań promocyjnych wskazanych do realizacji przez przedsiębiorcę, interpretacji aktów prawnych, przepisów, procedur a także praktyk handlowych.
Instytucją odpowiedzialną za wdrażanie działania jest Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, a przewidziana alokacja na realizację Działania to 121,8 mln euro.
Dla kogo
O dotacje z Działania 6.1. mogą się ubiegać małe i średnie firmy, które:
- prowadzą działalność oraz mają siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
- prowadzą działalność gospodarczą we wszystkich sektorach z wyłączeniem rolnictwa, łowiectwa i leśnictwa, rybołówstwa oraz górnictwa węgla,
- posiadają w roku obrotowym poprzedzającym rok, w którym złożony został wniosek o udzielenie dofinansowania udział eksportu w całkowitej sprzedaży nie przekraczający określonego limitu
Reguły otrzymania pomocy finansowej w ramach Działania 6.1. również są ściśle sprecyzowane: dofinansowaniem mogą zostać objęte dwa typy projektów realizowane w dwóch kolejnych etapach:
I etap to przygotowanie planu rozwoju eksportu,
II etap obejmuje wdrożenie wcześniej przygotowanego planu.
Dotacja naprzygotowanie planu rozwoju eksportu oznacza dofinansowanie zakupu usług doradczych związanych ze sporządzeniem planu, który powinien zawierać w szczególności:
- analizę pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstwa oraz wskazanie rynków docelowych działalności eksportowej,
- analizę aktów prawnych, procedur, zwyczajów, praktyk handlowych i zasad warunkujących dostęp produktu lub usługi przedsiębiorcy do wybranych rynków,
- wybór i wskazanie działań do realizacji przez przedsiębiorcę w celu wejścia na wybrane rynki.
Dofinansowanie wdrożenia Planu (II etap) może zostać przeznaczone na realizację udziału w zagranicznych imprezach targowo-wystawienniczych w charakterze wystawcy, udziału w zorganizowanych misjach gospodarczych na rynkach docelowych, wyszukiwania i doboru partnerów na rynkach docelowych, uzyskania niezbędnych dokumentów, uprawniających do wprowadzenia towarów lub usług na wybrane rynki docelowe, doradztwa w zakresie strategii finansowania przedsięwzięć eksportowych i działalności eksportowej oraz doradztwa w zakresie opracowania koncepcji wizerunku przedsiębiorcy na wybranych rynkach docelowych.
Warunkiem otrzymania dotacji dla realizacji działań II etapu jest opracowanie Planu rozwoju eksportu w ramach etapu I. Okres wdrażania planu powinien zamknąć się w 24 miesiącach od otrzymania dofinansowania.
Ile można otrzymać
Poziom dofinansowania w ramach ?Paszportu do eksportu? zależny jest od etapu: w I może ono osiągnąć poziom 80% kosztów usług doradczych, których wartość nie powinna jednak przekroczyć 10 000 zł. W II etapie natomiast dofinansowanie sięga 50%, jednak projekt powinien mieć maksymalną wartość 200 000 zł.
Tymczasem wszyscy przedsiębiorcy pragnący otrzymać wsparcie w swojej działalności handlowej na rynkach zagranicznych mogą liczyć także na pomoc innych programów unijnych, między innymi Regionalnych Programów Operacyjnych.
W jedenastu RPO ? dla województw: zachodniopomorskiego, lubuskiego, dolnośląskiego, małopolskiego, świętokrzyskiego, podkarpackiego, podlaskiego, warmińsko-mazurskiego, kujawsko-pomorskiego, łódzkiego, lubelskiego przewidziano bezpośrednie wsparcie udziału przedsiębiorców w targach i misjach.
Z kolei RPO w województwach: mazowieckim, pomorskim, wielkopolskim, śląskim, opolskim oferują wsparcie pośrednie m.in. poprzez dofinansowanie projektów w dziedzinie promocji eksportu przygotowywanych przez jednostki samorządu terytorialnego lub ich jednostki organizacyjne, instytucje otoczenia biznesu, organizacje pozarządowe, wyższe uczelnie i podmioty działające w oparciu o umowę partnerstwa publiczno-prywatnego. Wsparcie to ma różną formę i wartość w zależności od konkretnego RPO.
Studium przypadku
Dobry do naśladowania przykład stanowił projekt: ?Wsparcie rozwoju polskiego eksportu” realizowany prze firmę WYG International na zlecenie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, który współfinansowany był ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Celem Projektu ?Wsparcie rozwoju polskiego eksportu? było pobudzenie rozwoju eksportu towarów i usług sektora MŚP na rynki krajów przechodzących transformację gospodarczą i krajów rozwijających się, co pozwoliło zmniejszyć ujemny wynik obrotów towarowych z tymi krajami.
Jednym z kluczowych elementów Projektu były szkolenia zagraniczne, które umożliwiały:
? zdobycie praktycznych informacji o specyfice prowadzenia działalności w danym kraju,
? uzyskanie informacji o organizacjach i instrumentach wspierających współpracę gospodarczą między Polską a danymi krajami,
? zdobycie wiedzy na temat możliwości wprowadzenia swojej oferty na rynek i identyfikacja potencjalnych barier,
? zdobycie kwalifikacji w zakresie nawiązywania bezpośrednich kontaktów biznesowych z partnerami zagranicznymi,
? pozyskanie umiejętności praktycznego korzystania z pomocy polskich placówek za granicą, wspierających polskich eksporterów oraz
? poznanie technik i organizacji operacji eksportowych.
W ramach tego projektu odbyło się osiem szkoleń zagranicznych w sześciu krajach: Algierii, Brazylii, Chinach, Meksyku, Rosji i Rumunii (Bułgaria i Rumunia mimo członkowstwa w UE objęte są zakresem Projektu), które obejmowały wizytacje największych regionalnych targów.
Kiedy rusza program?
Z informacji podanych na stronie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości wynika, że start projektu przewidziano na styczeń /luty 2009 roku. To kiedy polskie przedsiębiorstwa będą mogły dofinansować działania eksportowe m. in. na rynek Chiński zależy od wprowadzenia w życie rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego w sprawie udzielania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, 2007-2013, co powinno nastąpić w najbliższych dniach.
Marta Zator
Nowe-Dotacje.pl
