O czym mowa?
Program JASPERS, czyli Joint Assistance to Support Projects in European Regions dotyczy inicjatywy wspólnego wsparcia dla projektów w regionach europejskich. Inicjatorami programu jest Komisja Europejska, Europejski Bank Inwestycyjny oraz Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju.
Według założeń Programu priorytetem jest kontrola merytoryczna dużych projektów, których realizacja ma się odbywać przy wsparciu finansowym Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR).
Dotacje udzielane są przez Europejski Bank Inwestycyjny i Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju. Ta inicjatywa unijna, funkcjonująca w ramach polityki spójności, jest szczególnie istotna w nowych państwach członkowskich w okresie 2007-2013.
Corocznie tworzone są dla każdego kraju plany, na postawie których działa Program JASPERS w danej jednostce terytorialnej. Zadanie to wykonują władze danego kraju we współpracy z Komisją Europejską.
JASPERS ? merytoryczne wsparcie dla dużych projektów
Wszystkie działania przygotowawcze mające na celu wygenerowanie pełnego projektu rozwoju być beneficjentami udzielanego bezpłatnie wsparcia z Programu JASPERS.
Należy pamiętać, że wsparcie z JASPERS ma charakter techniczny i doradczy, a nie finansowy.
Beneficjent otrzymujący wsparcie w ramach Programu JASPERS nie ma także obowiązku korzystania z kredytów Europejskiego Banku Inwestycyjnego czy Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju. Istnieje jednak obowiązek, nałożony na korzystających z wsparcia JASPERS, pokrycia kosztów związanych z organizacją spotkań oraz przekazywaniem dokumentów.
W ramach Programu JASPERS wykorzystana jest specjalistyczna wiedza techniczna i merytoryczna, przy pomocy której realizowane są takie cele jak:
- wsparcie dużych projektów inwestycyjnych (koszty całkowite 25-50 mln euro) w czasie ich przygotowania i realizacji
- przyspieszenie przygotowania projektów umożliwiających wykorzystanie środków unijnych przyznanych w danym kraju
- polepszenie jakości wniosków o dofinansowanie zatwierdzanych przez Komisję Europejską
- wsparcie władz krajowych i regionalnych w przygotowaniu dużych projektów infrastrukturalnych wysokiej jakości
- wzmocnienie potencjału tych władz
Efektem takich działań jest oczywiście skuteczniejsze wykorzystanie środków UE i pozyskanie dodatkowych źródeł finansowania.
Projekty wpierane przez Program JASPERS
Realizowane w europejskich regionach projekty, które mogą liczyć na wsparcie w ramach Programu JASPERS, powinny być związane działaniami w takich sektorach jak:
- budowa infrastruktury modernizującej i unowocześniającej sieci transportowe
- inwestycje w energetykę i odnawialne źródła energii
- transport miejski
- opieka zdrowotna
- edukacja
- renowacja miast
Zakres wpierania projektów inwestycyjnych
- weryfikacji przygotowanej dokumentacji (studium wykonalności, sposób wyliczenia poziomu dofinansowania, dokumentacja środowiskowa)
- analizy wybranych kwestii problemowych
- doradztwa i wsparcia w rozwiązaniu kwestii istotnych dla przygotowania projektu (np. pomoc publiczna)
- wsparcia o charakterze horyzontalnym związanym z przygotowaniem dużych projektów (wytyczne dla projektów generujących dochód, programy pomocy publicznej)
- polepszenia jakości wniosków o dofinansowanie zatwierdzanych przez Komisję Europejską
- wsparcia przy określaniu warunków dla konsultantów przygotowujących dokumentację (Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia)
- wsparcia na etapie koncepcyjnym przygotowania projektów (analiza optymalnych rozwiązań instytucjonalnych, niezależna ocena przy wyborze wariantu realizacji, weryfikacja przyjętych założeń, identyfikacja pominiętych lub niedostatecznie uwzględnionych elementów krytycznych, weryfikacja na wczesnym etapie kwalifikowalności)
Zasady działania Programu JASPERS
Coroczne plany działań, w ramach których funkcjonuje Program JASPERS opracowują przedstawiciele JASPERS, Komisji Europejskiej i Ministerstwa Rozwoju Regionalnego. W przypadku Polski pierwszy plan działań podpisano w sierpniu 2006 r.
Plan obejmował projekty z sektora transportu, energetyki, środowiska i infrastruktury informatycznej. Z kolei plan działań na 2007 r. zawierał projekty z sektora transportu, środowiska, energetyki, infrastruktury B+R, rekultywacji oraz infrastruktury społecznej.
Działania były realizowane w ramach Programów Operacyjnych Infrastruktura i Środowisko, Innowacyjna Gospodarka, Rozwój Polski Wschodniej oraz Regionalnych Programów Operacyjnych.
Instytucje zarządzające programami operacyjnymi we współpracy z instytucjami pośredniczącymi zgłaszają projekty do wsparcia w ramach JASPERS. Zgłaszane projekty powinny być przewidziane do realizacji tj. wskazane w indykatywnym wykazie dużych projektów dla danego programu operacyjnego.
Dokumentacja każdego projektu powinna zawierać załącznik (również w języku angielskim) przedstawiający zakres projektu, uzasadnienie wyboru oraz proponowany zakres wsparcia inicjatywy JASPERS.
Jaki projekt może być zgłoszony do JASPERS?
Projekty, które będą ubiegać się o wsparcie w ramach Programu JASPERS powinny posiadać jedną z wymienionych cech:
- nietypowy, wyjątkowo skomplikowany charakter, np. związany z kwestiami środowiskowymi, pomocą publiczną, kwalifikowalnością itp.
- charakter projektów pilotażowych (wyniki dla danego projektu mogłyby zostać wykorzystane przy innych, podobnych projektach)
- wartość projektu warunkująca powodzenie całego priorytetu/programu.
Ponadto do przyjmowane do Programu projekty muszą być zgodne ze Strategią Lizbońską.
Od teorii do praktyki, czyli jak ubiegać się o wsparcie
Władze zarządzające projektem w kraju członkowskim UE mogą się ubiegać o wsparcie bezpośrednio w biurze JASPERS w Luksemburgu albo w biurze krajowym. Warunkiem jest zaakceptowanie danego projektu przez Komisję Europejską (KE podejmuje decyzję o przyznaniu grantu).
Głównym koordynatorem Programu JASPERS w danym państwie jest Zarząd Funduszów Strukturalnych i Spójności. Jego zadaniem jest ubieganie się o wsparcie z głównego przedstawicielstwa JASPERS w Luksemburgu oraz koordynowanie pracy biur regionalnych. Instytucją Koordynującą Program JASPERS w Polsce jest Departament Koordynacji Programów Infrastrukturalnych w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego.
Warto skorzystać
Program JASPERS jest inicjatywą Komisji Europejskiej, która ma na celu wsparcie doradcze i merytoryczne przygotowania i realizacji projektów ubiegających się o dofinansowanie z funduszy strukturalnych. Beneficjentami Programu JASPERS są te regiony europejskie, gdzie planowana jest realizacja dużych projektów infrastrukturalnych współfinansowanych ze środków unijnych.
JASPERS jest niejako platformą współpracy technicznej, stanowiącą jednocześnie pomoc w tworzeniu projektów oraz w ich analizie przez ekspertów. Jego głównym celem jest zwiększenie i wykorzystanie środków unijnych przez beneficjentów. To bezpłatny i dobrowolny program pomocy ? zauważył Emilio de la Guardia, jeden z koordynatorów programu, podczas konferencji organizowanej w Poznaniu przez Europejski Bank Inwestycyjny.
Aneta Pawłowska
