Jak podaje Główny Urząd Statystyczny działalność B+R (badania i rozwój) określić można jako systematycznie prowadzone prace twórcze podjęte dla zwiększenia zasobów wiedzy o człowieku, kulturze i społeczeństwie oraz poszukiwanie nowych rozwiązań dla tej wiedzy [źródło: http://mfiles.pl/pl/index.php/Badania_i_rozw%C3%B3j, za Dodatek do Gazety Prawnej, 2005, str.32]. Działalnością tą zajmują się zarówno ośrodki naukowo ? badawcze, jak również przedsiębiorstwa komercyjne.
W przypadku przemysłu i biznesu aktywność ta związana jest ściśle z profilem danego podmiotu. Skutkiem wdrożenia działań B+R jest stosowanie nowych technologii i rozwiązań, co w konsekwencji prowadzi do wytworzenia nowych dóbr.
W obecnych czasach, kiedy okres powstawania kolejnych generacji produktów jest stosunkowo krótki, działalność rozwojowo ? badawcza może przesądzić o szansach przetrwania przedsiębiorstwa. Wynika to z faktu, iż wraz z ustaniem epoki przemysłowej straciły na znaczeniu możliwości wytwórcze danej jednostki, ważniejsza natomiast stała się aktualna informacja.
Jednakże nowoczesne rozwiązania techniczne związane są z wysokimi kosztami wdrożenia oraz rozwoju, który zwraca się w długim czasie oraz wymaga stałych nakładów. Aby uniknąć sytuacji, kiedy możliwości rozwoju dostępne będą jedynie nielicznym, posiadającym wystarczający kapitał, państwo ? wspierając się środkami z budżetu Unii Europejskiej, oraz wypracowanymi przez nią metodami ? zapewnia środki potrzebne na wdrożenie odpowiednich rozwiązań również małym przedsiębiorcom.
Jednym z ważniejszych projektów w tej dziedzinie jest Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (PO IG). Jego głównym celem jest rozwój polskiej gospodarki poprzez inwestycje w innowacyjne rozwiązania przez przedsiębiorców, otoczenie biznesu oraz ośrodki naukowe. Poza celem ogólnym, jakim jest wspomniany rozwój gospodarki, program dąży również do osiągnięcia następujących celów szczegółowych:
1) Zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw
2) Wzrost konkurencyjności polskiej nauki
3) Zwiększenie roli nauki w rozwoju gospodarczym
4) Zwiększenie udziału innowacyjnych produktów polskiej gospodarki w rynku międzynarodowym
5) Tworzenie trwałych i lepszych miejsc pracy
6) Wzrost wykorzystania technologii informacyjnych i komunikacyjnych w gospodarce.
Na zrealizowanie projektu w latach 2007-2013 przeznaczono środki w wysokości 9,7 mld euro, z czego ponad 65% ma na celu finansowanie działań ściśle innowacyjnych. Do wykonania założeń programu w ramach działań B+R uwzględnić należy w szczególności dwie osie priorytetowe: oś priorytetowa I. Badania i Rozwój Nowoczesnych Technologii, pomagająca w realizacji fazy rozwojowej oraz oś priorytetowa IV. Inwestycje w Innowacyjne Przedsięwzięcia, dotycząca fazy wdrożeniowej.
W przypadku osi priorytetowej I, przedsiębiorcy mogą skorzystać w szczególności z działania 1.4 ? Wsparcie projektów celowych (beneficjentami innych działań tej osi mogą być bowiem jedynie przedstawiciele świata nauki oraz organizacje typu non-profit). Dotyczy ono zarówno badań przemysłowych, jak również prac rozwojowych. Dotyczy to wszelkich działań wstępnych do momentu stworzenia prototypu produktu. Na realizację tego działania przeznaczono 390 352 176 euro, z czego ponad 330 mln euro pochodzi ze środków Unii Europejskiej. Podmioty zainteresowane tą formą dofinansowania mogą ubiegać się o dotację w formie zaliczki lub refundacji.
Zgodnie z założeniem PO IG fazy badawcza i wdrożeniowa są ze sobą ściśle powiązane. Dlatego też instytucje wnioskujące o dofinansowanie na podstawie działania 1.4 mogą jednocześnie ubiegać się o uzyskanie środków na cele wdrożeniowe w ramach działania 4.1 Wsparcie wdrożeń wyników B+R. Jednak, aby zakwalifikować się do tego działania, należy pomyślnie zakończyć fazę badawczą (działanie 1.4) oraz wykazać, iż podjęte prace okażą się być opłacalne dla przedsiębiorcy.
Należy również dodać, iż warunkiem koniecznym uzyskania dofinansowania jest rozpoczęcie prac nad wdrożeniem projektu nie wcześniej, niż wnioskujący otrzyma potwierdzenie zakwalifikowania go do realizacji. Na realizację działania przewidziano kwotę w wysokości 390 mln euro w formie refundacji. Warto nadmienić, iż działanie to w województwach łódzkim i mazowieckim skierowane jest wyłącznie do dużych projektów, których koszt jest nie mniejszy niż 400 tysięcy złotych. Mniejsze inwestycje natomiast realizowane są w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych. Aby zostać zakwalifikowanym do udziału w konkursie należy spełnić następujące warunki:
1) projekt ma charakter innowacyjny
2) istnieje zapotrzebowanie na opracowywane rozwiązanie
3) zapewnienie efektywności ekonomicznej projektu: planowane wydatki są zasadne i adekwatne do przedmiotu, zakresu oraz celów projektu
4) wnioskodawca posiada zdolność techniczną i ekonomiczną do realizacji całości projektu oraz posiada pozytywną ocenę kondycji finansowej (w przypadku finansowania inwestycji z kredytu lub leasingu kryterium to uznaje się za spełnione)
5) projekt jest zgodny z politykami horyzontalnymi UE w zakresie (wpływ neutralny):
- ochrony środowiska
- równości szans
- rozwoju społeczeństwa informacyjnego.
Aby zostać zakwalifikowanym do udziału w Programie Operacyjnym Innowacyjna Gospodarka należy wykazać, iż projekt posiada stopień innowacyjności na poziomie krajowym lub międzynarodowym. Jednakże w przypadku projektów o małej innowacyjności (na skalę regionalną lub lokalną) można skorzystać z Regionalnych Programów Operacyjnych, realizowanych w poszczególnych województwach.
Dobrym przykładem wsparcia dla działań B+R w Regionalnych Programach Operacyjnych jest województwo dolnośląskie, które kładzie duży nacisk na rozwój technologiczny i naukowy województwa. Priorytet I RPO województwa dolnośląskiego na lata 2007-2013 (?Wzrost konkurencyjności dolnośląskich przedsiębiorstw?) ma na celu wsparcie finansowe małych i średnich przedsiębiorstw w sektorze B+R. Objęte programem zostaną w szczególności przedsiębiorstwa inwestujące w technologie informacyjne, dostosowanie się do wymogów prawa europejskiego i krajowego oraz funkcjonujące lub powstające na terenach zagrożonych znacznym bezrobociem (szczególnie na wsiach i w małych miasteczkach). Wsparcie dla dużych przedsiębiorstw realizowane będzie jedynie w szczególnych przypadkach oraz w niewielkim stopniu (całkowita wartość dofinansowania dużych przedsiębiorstw nie może przekroczyć 10% wszystkich środków).
Jak wspomniano wcześniej, również w województwie łódzkim przewidziano wsparcie dla małych i średnich przedsiębiorstw, których inwestycje nie przekraczają 400 000 zł. Podobnie, jak w województwie dolnośląskim, finansowanie dużych firm, w ramach osi priorytetowej III (?gospodarka, innowacyjność, przedsiębiorczość?), odbywać się będzie jedynie w wyjątkowych przypadkach (koszt inwestycji nie może przekraczać 8 mln zł, natomiast sama inwestycja musi być strategiczna dla regionu).
W przypadku województwa łódzkiego głównymi celami programu jest zwiększenie konkurencyjności regionu oraz wzmocnienie powiązań świata nauki z biznesem. Jako ważny punkt wskazano również ograniczenie przemysłu tradycyjnego, który ma silne korzenie w regionie na rzecz innowacyjnych rozwiązań o znacznym koszcie wdrożenia.
Również Regionalne Programy Operacyjne innych województw zapewniają dotowanie innowacyjnych rozwiązań w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw. Dlatego też aplikując o dofinansowanie należy wziąć pod uwagę skalę inwestycji, jej znaczenie dla regionu oraz stopień innowacyjności, ponieważ aspekty te są kluczowe dla wyboru właściwego programu operacyjnego.
Wioleta Ryczkowska
